کم شدن فشار آب در کل خانه معمولاً به مشکلات شبکه اصلی یا ورودی ساختمان مربوط میشود، اما وقتی فقط یک شیر آب دچار افت فشار میشود، موضوع کاملاً متفاوت و تخصصیتر است. در چنین شرایطی معمولاً ایراد از همان مسیر لولهکشی یا خود شیر است و نه کل سیستم. بسیاری از افراد در این مواقع سریعاً به سراغ تعمیرات لوله های آب ساختمانی میروند، در حالی که گاهی مشکل با یک رسوب ساده یا گرفتگی کوچک حل میشود.
تشخیص درست، قبل از هر اقدامی، مهمترین مرحله است. فشار کم آب ممکن است از فیلتر سرشیر، کارتریج داخلی شیر، شلنگ رابط، رسوب داخل لوله یا حتی نشتی پنهان در دیوار ناشی شود. اگر بدون بررسی دقیق اقدام به تخریب یا تعویض لوله شود، هزینه و دردسر چند برابر خواهد شد.
در این راهنمای تخصصی، مرحله به مرحله تمام دلایلی که میتوانند باعث کم شدن فشار آب در یک شیر شوند را بررسی میکنیم؛ از سادهترین موارد تا مشکلات جدیتر که نیاز به تشخیص نشتی لوله آب یا بررسی تخصصی دارند. این روند کمک میکند بدانید مشکل در چه سطحی است و چه زمانی باید از یک متخصص کمک بگیرید.
مرحله اول: بررسی سرشیر (پرلاتور)، شایع ترین دلیل افت فشار
اولین و ساده ترین جایی که باید در کم شدن فشار آب بررسی شود، سرشیر آب است. قطعهای کوچک که در نوک شیر نصب شده و وظیفه آن ترکیب آب با هوا برای کاهش مصرف و جلوگیری از پاشش است. همین قطعه کوچک، شایعترین دلیل کم شدن فشار آب در یک شیر محسوب میشود.
با گذشت زمان، املاح موجود در آب بهخصوص در مناطق دارای سختی بالا، داخل توری سرشیر جمع میشوند. رسوبات آهکی، شن ریزه های ریز یا حتی زنگزدگی لولههای قدیمی میتوانند مسیر خروج آب را تنگ کنند. نتیجه آن، خروج آب با فشار بسیار کم یا بهصورت نامنظم است.
برای تست، سرشیر را با دست یا انبردست (با محافظ پارچه ای) باز کنید. اگر بعد از باز کردن، فشار آب به طور ناگهانی زیاد شد، مشکل کاملاً مشخص است. کافی است توری را با سرکه یا محلول رسوبزدا تمیز کنید یا در صورت فرسودگی، آن را تعویض نمایید.
این مرحله مهم است چون بسیاری از تماسهایی که برای تعمیرات لوله های آب ساختمانی ثبت میشود، در نهایت فقط به همین قطعه کوچک مربوط است. بنابراین قبل از هر اقدام پیچیده، حتماً این بخش ساده را بررسی کنید.
مرحله دوم: بررسی شلنگ رابط و شیر پیسوار زیر روشویی یا سینک
اگر سرشیر تمیز بود اما مشکل ادامه داشت، باید به سراغ شلنگ های رابط و شیر پیسوار بروید. این بخش ها در زیر سینک ظرفشویی، روشویی یا پشت توالت فرنگی قرار دارند و آب را از لوله اصلی به شیر منتقل میکنند.
گاهی اوقات رسوبات یا ذرات معلق آب در داخل شلنگ های انعطاف پذیر جمع میشوند. این گرفتگی از بیرون دیده نمی شود اما جریان آب را محدود میکند. در برخی موارد نیز شلنگ تا خورده یا فشرده شده و مسیر آب نیمه مسدود میشود.
برای بررسی، ابتدا شیر پیسوار را ببندید، سپس شلنگ را از شیر جدا کنید و داخل یک سطل قرار دهید. حالا شیر پیسوار را بهآرامی باز کنید. اگر فشار آب از شلنگ جدا شده زیاد بود، مشکل از خود شیر است. اما اگر همچنان فشار کم است، گرفتگی در مسیر قبل از آن قرار دارد.
شیرهای پیسوار قدیمی نیز ممکن است نیمه گیر کنند؛ یعنی ظاهراً باز هستند اما مسیر داخلی آنها کاملاً باز نشده است. تعویض این قطعه هزینه کمی دارد اما تأثیر زیادی روی زیاد یا کم شدن فشار آب میگذارد.
مرحله سوم: گرفتگی یا خرابی کارتریج داخل شیر مخلوط
در شیرهای اهرمی، قطعهای به نام کارتریج وجود دارد که وظیفه کنترل جریان و دمای آب را بر عهده دارد. رسوب، شن ریزه یا خوردگی میتواند باعث نیمه مسدود شدن مسیر آب داخل این قطعه شود.
نشانه این مشکل معمولاً این است که باعث کم شدن فشار آب سرد و گرم میشود، یا فقط یکی از آن ها افت دارد. در برخی موارد نیز اهرم سفت حرکت میکند یا آب به صورت نامنظم خارج میشود.
باز کردن شیر و خارج کردن کارتریج نیاز به دقت دارد اما کار پیچیدهای نیست. پس از خارج کردن، میتوان آن را تمیز کرد؛ ولی در بیشتر مواقع تعویض، راهحل مطمئن تری است. کارتریج قطعه ای مصرفی محسوب میشود و بعد از چند سال کارکرد طبیعی است که دچار افت عملکرد شود.
بسیاری از افراد به اشتباه فکر میکنند کم شدن فشار آب یعنی مشکل در کل لوله کشی ساختمان، در حالی که ایراد فقط داخل خود شیر است و با یک قطعه کوچک برطرف میشود.
مرحله چهارم: رسوب گرفتگی لوله آب گرم یا سرد همان مسیر
اگر مشکل از شیر و اتصالات نزدیک آن نبود، باید به رسوب داخل لوله همان مسیر شک کرد. این اتفاق بیشتر در ساختمان های قدیمی با لولههای فلزی رخ میدهد.
رسوبات آهکی به مرور زمان در دیواره داخلی لوله جمع شده و قطر داخلی را کاهش میدهند. این اتفاق ممکن است فقط در یک شاخه از لوله کشی رخ دهد، بنابراین فقط یک شیر دچار افت فشار میشود.
نشانه این حالت معمولاً تدریجی بودن کاهش فشار است. یعنی طی چند ماه یا چند سال باعث کم شدن فشار آب میشود. در این شرایط، رسوب زدایی شیمیایی یا تعویض همان شاخه از لوله لازم است.
گاهی افراد تصور میکنند نشتی دارند و سراغ تشخیص نشتی لوله آب میروند، اما در بررسی مشخص میشود مسیر فقط دچار گرفتگی داخلی شده است، نه نشتی.
مرحله پنجم: نشتی پنهان در دیوار یا کف
یکی از مهمترین دلایل افت فشار در یک مسیر خاص، نشتی مخفی است. اگر لولهای که به آن شیر میرسد در داخل دیوار یا کف ترک برداشته باشد، بخشی از آب قبل از رسیدن به شیر خارج میشود و فشار کاهش مییابد.
نشانههای نشتی شامل نمزدگی دیوار، پوسته شدن رنگ، بوی رطوبت یا صدای جریان آب در زمانی است که همه شیرها بستهاند. در این شرایط بررسی تخصصی و استفاده از دستگاههای تشخیص نشتی لوله آب اهمیت زیادی دارد.
نشتیهای کوچک ممکن است مدتها بدون علامت ظاهری ادامه داشته باشند اما باعث افزایش قبض آب و آسیب به سازه شوند. تشخیص زودهنگام از تخریب گسترده جلوگیری میکند.
مرحله ششم: مشکل در لوله آب گرم (در صورت افت فشار فقط در آب گرم)
اگر فقط آب گرم فشار کمی دارد، ایراد معمولاً از مسیر آب گرم است. رسوب در مبدل آبگرمکن یا پکیج میتواند باعث کاهش فشار خروجی شود.
در این حالت، همه شیرهای آب گرم خانه فشار کم خواهند داشت، اما گاهی به دلیل طول مسیر یا پیچ و خم بیشتر، اثر آن در یک شیر بیشتر دیده میشود. سرویس دورهای سیستم گرمایشی نقش مهمی در پیشگیری از این مشکل دارد.
مرحله هفتم: گرفتگی موضعی در سه راهی یا زانویی داخل دیوار
در برخی موارد، ذرات معلق یا تکههای رسوب جدا شده از لوله در محل اتصالها مثل سهراهی یا زانویی گیر میکنند. این گرفتگی موضعی باعث افت فشار شدید فقط در همان شاخه میشود.
تشخیص این مورد بدون ابزار تخصصی دشوار است و معمولاً نیاز به بررسی با دستگاه یا باز کردن بخشی از مسیر دارد.
مرحله هشتم: بررسی فشارشکن یا شیر فلکه همان مسیر
در برخی ساختمانها برای مسیرهای خاص از فشارشکن یا شیرهای کنترلی استفاده شده است. نیمه بسته بودن این شیرها میتواند باعث افت فشار موضعی شود.
مرحله نهم: یخ زدگی جزئی لوله (در مناطق سرد)
در فصلهای سرد سال، مخصوصاً در شهرهایی که دمای هوا به زیر صفر میرسد، یکی از دلایل کمتر شناخته شده کم شدن فشار آب در یک شیر خاص، یخ زدگی ناقص یا موضعی لوله است. در این حالت لوله کاملاً مسدود نمیشود، اما لایهای از یخ در دیواره داخلی آن شکل میگیرد و قطر عبور آب را کم میکند. نتیجه این اتفاق، کاهش محسوس فشار آب فقط در همان مسیری است که در معرض سرمای بیشتر قرار داشته؛ مثلاً لولههایی که از دیوارهای بیرونی، پارکینگ، زیرزمین یا سقف عبور میکنند.
برای جلوگیری از این وضعیت، پیشگیری از یخ زدگی لوله آب اهمیت زیادی دارد؛ عایقکاری لولههای در معرض سرما، بستن منافذ ورود هوای سرد، و در شبهای بسیار سرد باز گذاشتن جزئی یکی از شیرها برای جریان داشتن آب، از روشهای مؤثر هستند. در صورت شک به یخ زدگی، هرگز از شعله مستقیم برای گرم کردن لوله استفاده نکنید و حتماً از روشهای ایمن یا کمک متخصص بهره بگیرید.
مرحله دهم: چه زمانی باید با متخصص تماس بگیریم؟
اگر مراحل ساده نتیجه نداد یا نشانه های رطوبت و نم وجود داشت، حتماً باید از متخصص کمک گرفت. تیمهای حرفه ای مانند تکنسین شهر با ابزارهای دقیق میتوانند بدون تخریب، محل مشکل را مشخص کنند. استفاده از خدمات تخصصی از هزینههای سنگین آینده جلوگیری میکند. در مواردی که افت فشار ناشی از خرابی جدی لوله باشد، خدمات اصولی تکنسین شهر مانع از تکرار مشکل خواهد شد.
